|
Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου 2015
Ζωή Χωρίς Άγχος! «14η Ημερίδα Ρεφλεξολογίας και Αυτοθεραπείας» - «1η Ημερίδα Προσωπικής Ανάπτυξης Expansion!», Π. Φάληρo
Τετάρτη 19 Αυγούστου 2015
Δωρεάν Σεμινάρια στην Κρήτη από την ομάδα Expansion
Την Κυριακή θα είμαστε στις Άνω Αρχάνες στο SMALL MALL για ένα μοναδικό Δωρεάν Σεμινάριο! Όποιοι είσαστε Κρήτη σας περιμένουμε για μια μαγική βραδιά!
Σας προσκαλούμε στo πρώτο Δωρεάν Σεμινάριο με την Χριστίνα Σιδέρη (https://www.facebook.com/
Μια φορά τον μήνα, θα μοιραζόμαστε λύσεις και θεραπείες αυτογνωσίας σε όλους όσους το έχουν ανάγκη.
Θα συζητήσουμε απλούς και πρακτικούς τρόπους που μπορούν να βελτιώσουν την ζωή και την καθημερινότητά μας!
Έχουμε την τιμή να έχουμε προσκεκλημένο τον Αργύρη Στραβελάκη, δημιουργό της μεθόδου Expansion (www.expansionmethod.com), την νέα ελληνική μέθοδο ταχείας ψυχανάλυσης.
Θα μας μιλήσει για τους πιο σύγχρονους και πρακτικούς τρόπους βελτίωσης των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε και θα δώσει απλά και κατανοητά εργαλεία.
Μαζί του είναι η Αγγελική Αρβανίτη - Angeliki Arvaniti, σύμβουλοςExpansion και επικεφαλής των Συμβούλων Expansion.
Την συζήτηση την Συντονίζει η Χριστίνα Σιδέρη, Πιστοποιημένη Σύμβουλος Expansion.
Ετοιμάστε τα ερωτήματά σας και τα θέματα που θέλετε να συζητήσουμε!
Διάρκεια 2 - 2:30 ώρες.
Κόστος: Δωρεάν!
Αν θέλετε θα μπορείτε να υποστηρίξετε το έργο μας με σκοπό να καθιερωθεί η βραδιά!
Μια φορά τον μήνα, θα μοιραζόμαστε λύσεις και θεραπείες αυτογνωσίας σε όλους όσους το έχουν ανάγκη.
Θα συζητήσουμε απλούς και πρακτικούς τρόπους που μπορούν να βελτιώσουν την ζωή και την καθημερινότητά μας!
Έχουμε την τιμή να έχουμε προσκεκλημένο τον Αργύρη Στραβελάκη, δημιουργό της μεθόδου Expansion (www.expansionmethod.com), την νέα ελληνική μέθοδο ταχείας ψυχανάλυσης.
Θα μας μιλήσει για τους πιο σύγχρονους και πρακτικούς τρόπους βελτίωσης των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε και θα δώσει απλά και κατανοητά εργαλεία.
Μαζί του είναι η Αγγελική Αρβανίτη - Angeliki Arvaniti, σύμβουλοςExpansion και επικεφαλής των Συμβούλων Expansion.
Την συζήτηση την Συντονίζει η Χριστίνα Σιδέρη, Πιστοποιημένη Σύμβουλος Expansion.
Ετοιμάστε τα ερωτήματά σας και τα θέματα που θέλετε να συζητήσουμε!
Διάρκεια 2 - 2:30 ώρες.
Κόστος: Δωρεάν!
Αν θέλετε θα μπορείτε να υποστηρίξετε το έργο μας με σκοπό να καθιερωθεί η βραδιά!
@ngie Nomikou
Δευτέρα 10 Αυγούστου 2015
Η Εποχή της Σύνθεσης
 |
| Η Εποχή της Σύνθεσης |
Με εκπλήσσει η αφέλεια της εποχής που ζούμε. Δεν το λέω με κριτικό βλέμμα. Παρατηρώντας διαπιστώνω ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε δεν μπορούμε να τα συνδέσουμε με την πραγματική αιτία τους. Έχουμε την εντύπωση ότι είναι πρόσκαιρα. Ότι συμβαίνουν τώρα από μόνα τους. Και η λύση, φανταζόμαστε χωρίς καμία ουσία, ότι κείτεται στο σήμερα.
Σύνθεση γεγονότων.
Τα προβλήματα δεν είναι προβλήματα στην πραγματικότητα. Είναι αποτέλεσμα μιας σειράς από δράσεις που έχουμε κάνει στο παρελθόν. Η δράση δημιουργεί την αντίδραση. Όχι το αντίθετο.
Νιώθουμε απόγνωση, εγκλωβισμό, θλίψη ως αποτέλεσμα μιας δράσης. Δικής μας. Η αντίδραση είναι αυτό που προβάλουμε στο κοινωνικό μας σύνολο και όταν το λαμβάνουμε πίσω, έχουμε την αφελή εντύπωση ότι αυτό μας δημιουργεί το πρόβλημα.
Από την άλλη…
… με εκπλήσσει και με ενθουσιάζει η πολυπλοκότητα της εποχής και την ευκολία που έχουμε στην απορρόφηση σοφίας που μέχρι τώρα ήταν ακατανόητη.
Η παράγραφος της σύνθεσης των γεγονότων είναι μια πολύ βαθιά ανάλυση της λειτουργίας των ανθρώπων. Αν είχε ειπωθεί πριν από λίγο καιρό, δεν θα ήταν κατανοητή.
Μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα έχουμε αναβαθμίσει αυτό που ονομάζουμε συλλογική συνειδητότητα.
Η δόνηση που εκπέμπουμε έχει ευθυγραμμιστεί με την νόηση μας. Το μόνο που λείπει είναι ο χρόνος.
Η λύση του χρόνου.
Ο χρόνος δίνει την δυνατότητα της μεταφοράς της σοφίας στην καθημερινότητά μας.
Παρατηρήστε τον τρόπο που «γειώνουμε» (φέρνουμε στην Γη) μια ιδέα.
Η ιδέα είναι πνευματικό προϊόν. Δεν έχει ύλη. Είναι δύσκολα κατανοητή σε όλες τις ποιότητες της.
Αλλά αν την «σπάσουμε» σε στιγμές μπορούμε να την κάνουμε κατανοητή. Για να γίνει αυτό χρειάζεται να την υλοποιήσουμε.
Σκεφτόμαστε ένα βάζο.
Όταν παίρνουμε τον πηλό
και αρχίζουμε να το δημιουργούμε,
γειώνουμε μια ιδέα.
Γειώνουμε το Πνεύμα.
Το κάνουμε στιγμές.
Έτσι, τώρα, νιώθουμε μια αλλαγή στην ζωή μας. Το συναίσθημα και αυτό είναι πνευματικό προϊόν.
Δεν έχει ύλη. Και σιγά σιγά, το σπάμε σε στιγμές για να το κατανοήσουμε.
Για να καταλάβουμε μια ιδέα που νιώθουμε ότι υπάρχει χρειάζεται να την επικοινωνήσουμε.
Να την κάνουμε στιγμές.
Σε αυτήν την φάση βρισκόμαστε. Νιώσαμε και τώρα υλοποιούμε.
Κυριακή 26 Ιουλίου 2015
Ευτυχία με 200!
Ευτυχία
Τι είναι το πιο σημαντικό πράγμα στην ζωή μου; Τι είναι το μόνο που δεν σπαταλώ ποτέ; Τι είναι αυτό με το οποίο βαθμολογώ όλες μου τις εμπειρίες;
Η Ευτυχία!
Δεν την σπαταλώ ποτέ! Όταν την έχω, την απολαμβάνω, την χαίρομαι, την μοιράζομαι με τους αγαπημένους μου. Τί αναπολούμε από τα παιδικά μας χρόνια; από τον πρώτο μας έρωτα; από τον προηγούμενο γάμο μας; Τις στιγμές ευτυχίας αναπολούμε! Όλες τις όμορφες στιγμές μας τις αξιολογούμε με βάση την ευτυχία που νιώθαμε! Αλλά και τις αρνητικές μας εμπειρίες τις θυμόμαστε με βάση την έλλειψη ευτυχίας, το κρυφτούλι τέλειωσε άσχημα όταν έσπασα το χεράκι μου, ο πρώτος μου χωρισμός με σημάδεψε επειδή ήταν η πρώτη φορά με τόση τέτοια ευτυχία, το διαζύγιο σφράγισε την αποτυχία μου να κρατήσω την οικογένειά μου ευτυχισμένη κ.τ.λ.
Και εμείς πως την προσεγγίζουμε την ευτυχία; Η απάντηση είναι “στο κουτουρού”! Στην τύχη έχουμε αφήσει την ευτυχία μας! Μπορεί να τύχει να είμαστε ευτυχισμένοι, μπορεί και όχι… Εγώ πριν από 4 χρόνια αποφάσισα ότι αυτό δεν με καλύπτει. Αποφάσισα να φροντίσω το σώμα και το πνεύμα μου όσο καλύτερα μπορώ για να γίνω ευτυχισμένος. Ξεκίνησα ψυχανάλυση, ρεφλεξολογία και ομοιοπαθητική. Μέσα σε 4 μήνες ψυχανάλυσης, συνειδητοποίησα ότι ήξερα και πριν ξεκινήσω, ότι δεν ξέρω τι θέλω αλλά αυτό που ζούσα δεν μου έκανε. Μετά από 6 μήνες ρεφλεξολογίας η πλάτη μου δεν με πονούσε και ο πονοκέφαλος που είχα χρόνια είχε μειωθεί αισθητά, και με την ομοιοπαθητική στήριξα το σώμα μου για να μπορώ να ευχαριστιέμαι περισσότερο τις αλλαγές που έχω κάνει στη ζωή μου.
Αλλά με την ευτυχία; τίποτα! Εκεί χρειάστηκα πρώτα να αποστασιοποιηθώ από τα προβλήματα του απώτερου παρελθόντος μου. Και αυτό το κατάφερα με μια πρωτοπόρα ενεργειακή θεραπεία που είχε μάθει ο αδελφός μου. Πλήρωσα ακόμα και εγώ 333 ευρώ (στον αδελφό μου!) γιατί έτσι επιβάλει η αμερικάνικη εταιρία που μανατζάρει την θεραπεία αυτή, και ήταν λεφτά που έπιασαν τόπο, άξιζε! Μέσα σε μία εβδομάδα συγχώρεσα μέσα μου τον πατέρα μου για το ξυλοφόρτωμα των παιδικών μου χρόνων (μεγάαααλη επίτευξη για εμένα). Αυτό ήταν η αρχή μιας ψυχολογικής ανόδου που μετα από 6-7 μήνες με βρήκα ευτυχισμένο! Το μόνο που έκανα μέσα σε αυτούς τους μήνες για εμένα εκτός από το να συνεχίζω να φροντίζω το σώμα μου, είναι ένα σεμινάριο ευτυχίας.
Το σεμινάριο αυτό είχε διάρκεια 18 ώρες μόνο! Μέσα σε αυτές τις ώρες έμαθα από τον αδελφό μου που είναι ο εισηγητής του, πως να αναλάβω εγώ τα ινία της ευτυχίας μου (και όχι κάποιος θεραπευτής) και πήρα όλα τα εργαλεία -τυφλοσούρτες- που χρειάστηκα για να γίνω ευτυχισμένος Εμένα μου πήρε λίγους μήνες αλλά γνώρισα καινούργιους φίλους και φίλες που επί τόπου έλυσαν το παρελθόν τους και χωρίς υπερβολή, μεταλλάχθηκαν από βεβαρυμένοι άνθρωποι σε ευτυχισμένους ανθρώπους. Μου άρεσε τόσο πολύ αυτή η εμπειρία που την επανέλαβα 8 φορές ως σήμερα (δωρεάν ευτυχώς!)!
Τώρα δουλεύουμε με τον αδελφό μου για να φέρουμε αυτό το σεμινάριο Retake Your Power με την ανάλογη θεραπεία σε όσο περισσότερο κόσμο μπορούμε. Πρόσφατα αποφασίσαμε να ρίξουμε την τιμή του σεμιναρίου, καθώς τα 333 ευρώ της θεραπείας μαζί με το κόστος του σεμιναρίου έφτανε σε τιμή απαγορευτική για πολλούς. Η νέα τιμή που ισχύει για όλους τους συμμετέχοντες στα σεμινάρια μέχρι και το τέλος του χρόνου είναι 200 ευρώ, το ένα τρίτο της αρχικής τιμής και αρκετά φτηνότερο από την τιμή της θεραπείας που συμπεριλαμβάνεται τώρα στο σεμινάριο! Για να κλείσετε θέση σε αυτή την τιμή, ελάτε στα γραφεία μας στο Παλαιό Φάληρο πριν από την ημέρα του σεμιναρίου με μια προκαταβολή για να τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.
@ngienomikou
Σεναριογραφία και Expansion: Δημιουργία Ήρωα
Σεναριογραφία και Expansion: Δημιουργία Ήρωα
Παρουσιάστηκε στο τμήμα θεατρολογίας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών με την βοήθεια του σκηνοθέτη, θεατρολόγου κ. Τάκη Τζαμαριά.
Συγκρότηση Προσωπικότητας ενός Ήρωα
Ένα από τα πιο σημαντικά θέματα που αντιμετωπίζει ένας συγγραφέας είναι το πώς θα συγκροτήσει τους χαρακτήρες, τον κεντρικό ήρωα για να δώσει την ψευδαίσθηση ότι είναι πραγματικός. Η Expansion Method δίνει τα κλειδιά που χρειάζεται για να μπορέσει να έχει μια βαθιά, επιστημονική αλλά και συνάμα πρακτική λύση σε αυτό το πρόβλημα.
Η Expansion είναι μια επιστημονική μέθοδος ταχείας ψυχανάλυσης δημιουργημένη με την σύνθεση φαινομενικά ανόμοιων επιστημονικών θεωριών και μεθόδων. Το αποτέλεσμα των 6χρονών ερευνών έδωσαν αδιανόητα αποτελέσματα για την θεραπεία αλλά και την κατανόηση της ανθρώπινης προσωπικότητας
Κατανόηση της προσωπικότητας.
Οι Επιστήμες.
Τα ανθρώπινα συναισθήματα είναι αυτά που δημιουργούν την δόνηση που συντονίζει τα σωματίδια ύλης και συνθέτει τον κόσμο που γνωρίζουμε ως τρισδιάστατο (συνδυασμός των ευρημάτων της Κβαντικής μηχανικής και της Ψυχανάλυσης).
Η Σύγχρονη Επιστήμη μας έχει αποδείξει ότι το σύμπαν είναι μόνο μια ενέργεια που την μεταφράζουν οι ανθρώπινες αισθήσεις ως τον τρισδιάστατο κόσμο που ζούμε και οποιαδήποτε δράση μας πάνω σε αυτήν την ενέργεια πυροδοτεί μια ενστικτώδη και αυτόματη αντίδραση του συνόλου της δημιουργίας πάνω μας. Αυτές οι ανακαλύψεις ήταν και είναι η βάση όλης της μεθόδου. Ταυτόχρονα παρέχουν όλες τις πληροφορίες που χρειάζεται ένας συγγραφέας για να δημιουργήσει έναν πραγματικό ήρωα με συγκροτημένη προσωπικότητα.
Η Ψυχανάλυση μας έχει διδάξει ότι: Οι ανθρώπινες αισθήσεις δημιουργούν την προσωπικότητα που είναι δημιουργημένη από την σύνθεση εμπειριών,θετικών και αρνητικών. Όταν ο ήρωας μεταφράζει τη Ενέργεια του Σύμπαντος συνδεόμενος με θετικές εμπειρίες, δημιουργεί όμορφες στιγμές. Αν συνδέεται με αρνητικές εμπειρίες, τις μεταφράζει με αρνητικό πρόσημο. Και αυτές είναι που τον περιορίζουν στο να ζήσει μια όμορφη ζωή και να δημιουργήσει ένα όμορφο Σύμπαν – Ιστορία.
Μύθος στο κείμενο ή στο σενάριο.
Ένας μύθος δημιουργείτε (τις περισσότερες φορές) όταν ένας ήρωας έχει έναν ξεκάθαρο στόχο (που έχει δοθεί τα πρώτα 15 λεπτά του έργου) και υπερβαίνει τα εμπόδια για να τον πετύχει, ή όχι.
Η δημιουργία της προσωπικότητας του ήρωα.
Όταν γράφουμε ένα κείμενο χρειάζεται να έχουμε ξεκάθαρη εικόνα για το που θα καταλήξει ο μύθος μας. Ανάλογα με τις απαιτήσεις του στόχου που έχουμε δημιουργούμε τον χαρακτήρα του κεντρικού μας ήρωα. Όλα τα άλλα συντονίζονται από αυτόν.
Η αρμονία της προσωπικότητας.
Η προσωπικότητα βρίσκεται πάντα σε αρμονία. Έχει τόσο θετικά στοιχεία,όσο και αρνητικά. Αυτό που δημιουργεί τα θετικά του ήρωα είναι πάντα οι αρνητικές στιγμές που έχει ζήσει. Τοποθετήστε στην ιστορία του εμπειρίες που δημιουργούν τις ικανότητές του. Μην φοβηθείτε η εμπειρίες να είναι σκοτεινές και αρνητικές. Είναι αυτές που τον κάνουν ικανό να καταφέρει να ολοκληρώσει τον μύθο του.
Η κατανόηση του χρόνου.
Ο χρόνος που αντιλαμβάνονται οι αισθήσεις είναι γραμμικός, ενώ στην πραγματικότητα είναι σφαιρικός.
Αν και οι αισθήσεις μας κατανοούν τον χρόνο γραμμικά, αυτή είναι μια μετάφραση. Αδυνατεί ο εγκέφαλος να κατανοήσει πλήρως τον σφαιρικό χρόνο για αυτό τον ορίζει σε μια γραμμή. Έτσι μπορούμε να πούμε ότι υπάρχει μια γραμμή παρελθόντος που πάνω της καταγράφονται όλες οι ανθρώπινες συναισθηματικές εμπειρίες.
Εργασία:
1. Γράψτε σε μια μικρή πρόταση μια ιστορία. Χρειάζεται να έχει αρχή, μέση και τέλος.
Παράδειγμα:
Ο ήρωας, μετά από δοκιμασίες στην υγεία του κατάφερε να υπερβεί την τερματική του ασθένεια και να δημιουργήσει ένα φάρμακο που θα σώσει την ανθρωπότητα.
2. Σχεδιάστε τον ήρωα και την γραμμή του παρελθόντος του.
3. Τοποθετείστε στην γραμμή του παρελθόντος του,τις εμπειρίες που χρειάζεται να έχει για να καταφέρει την ολοκλήρωση του μύθου.
Παράδειγμα:
Ηλικία 0: στην γέννα του υπήρχαν επιπλοκές και για αρκετή ώρα οι γιατροί προσπαθούσαν να τον επαναφέρουν.
Ηλικία 2: Μια βαριά πνευμονία τον πήγε στο νοσοκομείο. Ο πατέρας του ήταν σε δουλειές και δεν ήρθε.
Ηλικία 4: Πέφτει στην παιδική χαρά και τραυματίζεται. Καταλήγει πάλι στο νοσοκομείο. Ο πατέρας του ήταν απών. κτλ
Τελική δημιουργία του Σύμπαντος του Ήρωα.
Για να δημιουργήσει ο ήρωας τον τρισδιάστατο κόσμο του, χρησιμοποιεί αυτές τις συναισθηματικές εμπειρίες και συνδέεται μαζί τους και έτσι δημιουργεί την δόνηση του. Αυτή έχει την ιδιότητα να συντονίζει την ύλη και να δημιουργεί την ψευδαίσθηση του τρισδιάστατου κόσμου μας.
Για να κατανοήσει το τρισδιάστατο δημιούργημά του, χρησιμοποιεί τις λογικές συνδέσεις με το παρελθόν του.
Δημιουργία: Συναίσθημα, Κατανόηση: Λογική.
Μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες για την σύνθεση του χαρακτήρα του ήρωα στο παρακάτω άρθρο: http://www.psychologia.gr/editions/development.htm
@ngienomikouτου Αργύρη Στραβελάκη
Οι βάσεις της Expansion Therapy στην Ψυχολογία και στην Ψυχανάλυση.
Εισαγωγή
«Η Expansion Method είναι μια ολοκληρωμένη πρωτοποριακή μέθοδος ταχείας βελτίωσης της καθημερινότητας, που βοηθάει τον άνθρωπο να απελευθερωθεί από περιορισμούς, να διευρύνει την αντίληψή του και να εισάγει την αφθονία στη ζωή του με τα 3 εργαλεία:
Θεραπεία: Αποδεσμευόμαστε από τους περιορισμούς μας
Coaching: Πετυχαίνουμε τους στόχους μας
Training: Διευρύνουμε τα όριά μας.”
Η παρούσα εργασία αναφέρεται στην Expansion Therapy, και παρουσιάζει την έρευνά μας για την αποτελεσματικότητα της μεθόδου στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων που την εφάρμοσαν.
Δομήσαμε τρία ερωτηματολόγια, που χορηγήσαμε στους συμβουλευόμενους μας την 1η, 3η και 22ημέρα της expansion therapy, προκειμένου να μετρήσουμε με ποσοτικό τρόπο τις αλλαγές στην ένταση των συναισθημάτων, που σχετίζονται με το γεγονός, την εμπειρία, την κατάσταση για την οποία ζήτησαν αρχικά τη βοήθειά μας.
Στο Α μέρος της εργασίας, παρουσιάζουμε συνοπτικά την expansion therapy. Αναφερόμαστε στις θεωρίες της Ψυχολογίας για την Προσωπικότητα, και ακόμη, στο πως εφαρμόζουμε στοιχεία αυτών στην expansion therapy. Μπορείτε να το διαβάσετε εδώ.
Στο Β μέρος, παρουσιάζουμε την έρευνά μας. Εξηγούμε για ποιο λόγο επιλέξαμε να χρησιμοποιήσουμε ερωτηματολόγια και όχι κάποια άλλη μέθοδο, παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα, και τα συσχετίζουμε μεταξύ τους. Βλέπουμε με στατιστικά δεδομένα την ένταση των συναισθημάτων πριν την expansion therapy και μετά από αυτή.(Για το Β” Μέρος πατήστε εδώ)
Στο Γ μέρος, όπου επιβεβαιώνεται η αποτελεσματικότητα της μεθόδου μας, συζητάμε τα αποτελέσματα, τα ερμηνεύουμε, κάνουμε την αυτοκριτική μας και προτείνουμε μια νέα ερευνητική προσέγγιση.(Για το Γ” Μέρος πατήστε εδώ)
Α’ Μέρος
Expansion therapy
«Η Expansion Therapy είναι μια επαναστατική μεταμορφωτική θεραπεία που βοηθάει τον άνθρωπο να αποδεσμευτεί από τα λάθη του παρελθόντος που εμποδίζουν τον δρόμο προς τους στόχους του, δημιουργώντας μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού του .»
Συνδυάζει γνώσεις της Σύγχρονης Επιστήμης, της Ψυχολογίας και της Ψυχοθεραπείας, των Συμπληρωματικών και Ενεργειακών θεραπειών. Αξιοποιεί τα αποτελεσματικότερα εργαλεία αυτών σε μια νέα σύνθεση, ώστε να καταφέρει την άμεση και ολοκληρωτική απελευθέρωση από τους νοητικούς και συναισθηματικούς περιορισμούς.
Η κάθε θεραπεία, ο κάθε κύκλος θεραπείας, αποτελείται από τρεις εκπαιδευτικές συνεδρίες σε τρεις συνεχόμενες ημέρες. Μέσα σε αυτές τις 3 ημέρες μαθαίνει ο άνθρωπος πώς να απελευθερώνεται από τον πόνο και τον φόβο που εμποδίζουν τον δρόμο του προς την ευτυχία.
Mε το πέρας Τριών Κύκλων Συνεδριών, προτείνεται να παρακολουθήσει ο συμβουλευόμενος το Σεμινάριο της Προσωπικής Χρήσης Expansion και ο Σύμβουλος – Εκπαιδευτής πλέον λειτουργεί βοηθητικά. Γίνεται λοιπόν μια μέθοδος αυτοβοήθειας, όπου ο καθένας είναι Δάσκαλος του εαυτού του.
Expansion Therapy και Προσωπικότητα
Η έννοια της προσωπικότητας
Η έννοια της προσωπικότητας χρησιμοποιείται στην επιστήμη της ψυχολογίας, για να περιγράψει συνθετικά ολόκληρο το άτομο. Κάθε θεωρητική προσέγγιση περιλαμβάνει ένα σύνολο από διαφορετικές υποθέσεις για την ανθρώπινη φύση. Διερευνά και δίνει απαντήσεις στο ερώτημα: γιατί ο άνθρωπος είναι αυτό που είναι;
Η έννοια της προσωπικότητας χρησιμοποιείται στην επιστήμη της ψυχολογίας, για να περιγράψει συνθετικά ολόκληρο το άτομο. Κάθε θεωρητική προσέγγιση περιλαμβάνει ένα σύνολο από διαφορετικές υποθέσεις για την ανθρώπινη φύση. Διερευνά και δίνει απαντήσεις στο ερώτημα: γιατί ο άνθρωπος είναι αυτό που είναι;
Η επιστημονική προσέγγιση της προσωπικότητας δίνει απαντήσεις στο: ποια είναι τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του ανθρώπου (δομή της προσωπικότητας), πώς αλληλεπιδρούν αυτά μεταξύ τους και με το περιβάλλον (διεργασία), πώς ένας άνθρωπος αναπτύσσεται και γίνεται μοναδικό άτομο (διαμόρφωση της προσωπικότητας) και τέλος, πού οφείλεται η δυσλειτουργία της προσωπικότητας και πώς αλλάζει ο άνθρωπος (ψυχοπαθολογία και αλλαγή συμπεριφοράς) (Χατήρα, 2005)
Στο ερώτημα του πως αναδύεται μια θεωρία (γενικά και ως προς μια θεωρία για την προσωπικότητα), υποστηρίζεται πως γενικά η πρακτική, η κλινική εμπειρία προηγείται της θεωρίας. Η θεωρία αναπτύσσεται στην πορεία και η σχέση θεωρίας και πράξης εξελίσσεται μέσα από ένα πλέγμα διαρκών αλληλεπιδράσεων μεταξύ τους (Nichols & Schwatz,1991,1984). Η Lynn Hoffman (2006), αντλώντας από το ερευνητικό έργο ενός συμβούλου οργανισμών (τον Ντ. Κοέν), μεταφέρει στη ψυχοθεραπεία μια αναλογία στη σχέση της θεωρίας με την πράξη, ορίζοντας την πρακτική εργασία ως πηγή της θεωρίας. Σύμφωνα με τη «θεωρία κατά τη χρήση», η θεωρία αναδύεται από το λειτουργικό επίπεδο, και εντοπίζεται στις στιγμές εκείνες που ο επαγγελματίας βιώνει μια αδιέξοδη κατάσταση -μη γνωρίζοντας πώς να συνεχίσει. Η πρακτική είναι το πραγματιστικό πεδίο του θεραπευτικού έργου.
Η ανάπτυξη μιας θεωρίας ανώτερου επιπέδου (ένταξη) αντιπροσωπεύει την τάση για ανάπτυξη μιας θεωρίας, που να συνδυάζει μέρη θεωριών και θεραπευτικών παρεμβάσεων με ενιαίο τρόπο.(Goldenberg & Goldenberg, 2000) Μία τέτοια θεωρία είναι η expansion method. Θα αναφέρουμε παρακάτω συνοπτικά τις ψυχολογικές θεωρίες για την προσωπικότητα και τις θεωρίες που αξιοποιούμε στην expansion method.
Ψυχολογικές θεωρίες προσωπικότητας
Υπάρχουν διάφοροι ορισμοί της προσωπικότητας. Ένας αρκετά ολοκληρωμένος ορισμός θεωρεί πως η Προσωπικότητα είναι «ο ξεχωριστός και χαρακτηριστικός τρόπος σκέψης, συναισθήματος και συμπεριφοράς, ο οποίος ορίζει το προσωπικό ύφος του ατόμου- ύφος με το οποίο αλληλεπιδρά τόσο με το φυσικό όσο και με το κοινωνικό του περιβάλλον». (Atkinson et al., 2004) Η προσωπικότητα αντιπροσωπεύει εκείνα τα χαρακτηριστικά του ατόμου που καλύπτουν σταθερά σχήματα συναισθημάτων, σκέψης και συμπεριφοράς. (Χατήρα, 2005)
Υπάρχουν διάφοροι ορισμοί της προσωπικότητας. Ένας αρκετά ολοκληρωμένος ορισμός θεωρεί πως η Προσωπικότητα είναι «ο ξεχωριστός και χαρακτηριστικός τρόπος σκέψης, συναισθήματος και συμπεριφοράς, ο οποίος ορίζει το προσωπικό ύφος του ατόμου- ύφος με το οποίο αλληλεπιδρά τόσο με το φυσικό όσο και με το κοινωνικό του περιβάλλον». (Atkinson et al., 2004) Η προσωπικότητα αντιπροσωπεύει εκείνα τα χαρακτηριστικά του ατόμου που καλύπτουν σταθερά σχήματα συναισθημάτων, σκέψης και συμπεριφοράς. (Χατήρα, 2005)
Η προσωπικότητα του ατόμου έχει μια ιστορική βάση. Είναι δηλαδή μια αυτοδημιουργία του ανθρώπου στην διαδρομή του χρόνου. Η προσωπικότητα χτίζεται σε κάποιο χρονικό διάστημα και αναδεικνύεται σε όλη την έκτασή της κατά τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου, μέσα από τις αντιδράσεις του απέναντι στις ποικίλες καταστάσεις που θα του παρουσιαστούν (Χατήρα, 2005).
Τον εικοστό αιώνα κυριάρχησαν στη ψυχολογία της προσωπικότητας οι ακόλουθες θεωρητικές προσεγγίσεις: η ψυχαναλυτική, η συμπεριφοριστική, η ανθρωπιστική και η γνωστική προσέγγιση.
Ο Freud είναι ο εμπνευστής της ψυχαναλυτικής θεωρίας, που ανέπτυξε ένα δομικό μοντέλο για την προσωπικότητα, δίνοντας μεγάλη σημασία στην ανάπτυξη και εξέλιξη της θεωρίας του για τον άνθρωπο. Τα γραπτά του Freud καλύπτουν 24 τόμους (1900- 1940), οπότε στο σημείο αυτό θα αναφερθούμε επιγραμματικά στις έννοιες που ανέδειξε στο έργο του και που χρήζουν καθολικής αποδοχής από την επιστημονική κοινότητα μέχρι και σήμερα.
Ο ανθρώπινος νους συνίσταται στη συνείδηση- που είναι η τρέχουσα επίγνωση-, το προσυνειδητό- όπου βρίσκονται όλες οι πληροφορίες που αυτή τη στιγμή δε «είναι στο μυαλό μας», αλλά που μπορούμε να τις φέρουμε στη συνείδηση αν αυτό μας ζητηθεί-, και το ασυνείδητο- όπου βρίσκονται αποθηκευμένες οι παρορμήσεις, οι επιθυμίες, οι αναμνήσεις στις οποίες δεν έχουμε πρόσβαση, και που επηρεάζουν τις σκέψεις και τη συμπεριφορά μας-.
Όλες οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι πράξεις έχουν κάποια κρυφή αιτία, που οφείλεται κυρίως σε ανικανοποίητες ορμές και ασυνείδητες επιθυμίες. Η συμπεριφορά μας αντικατοπτρίζει τους συμβιβασμούς μεταξύ των επιθυμιών και των φόβων μας.
Ο Freud για να περιγράψει αυτή την εσωτερική σύγκρουση, θεώρησε πως ένα μέρος του ψυχισμού του ανθρώπου αντιτίθεται σε κάποιο άλλο. Ονόμασε αυτά τα μέρη του εαυτού: το Εκείνο (id), που αποτελείται από ασυνείδητες ενορμήσεις με βιολογική βάση, το Εγώ (ego), που αναπτύσσεται για να σχεδιάζει και να ρυθμίζει την ικανοποίηση των ενορμήσεων με βάση τους περιορισμούς της πραγματικότητας, και το Υπερεγώ (super ego), που εσωτερικεύει τις κοινωνικές αξίες, τις προσδοκίες των γονέων και της κοινωνίας, τις απαγορεύσεις, τους κανόνες. Το Εγώ προκειμένου να αποφύγει τα αισθήματα άγχους που προκαλούνται από το περιβάλλον αναπτύσσει ορισμένες άμυνες. Οι άμυνες είναι προσπάθειες συμβιβασμού μεταξύ των απαιτήσεων του Εκείνο και των περιορισμών της κοινωνίας (Υπερεγώ). Τα ψυχικά φαινόμενα είναι μορφές συμβιβασμού ανάμεσα σε μια απαράδεκτη ενόρμηση (εκείνο), μία άμυνα ενάντια στην ικανοποίηση αυτής της ενόρμησης (εγώ) και στις τύψεις ή την αυτοτιμωρία (υπερεγώ). (Χατήρα, 2005)
Το ψυχικό τραύμα, σύμφωνα με τον Freud (Breuer & Freud, 1895) «είναι σαν μια ψυχο-ενεργειακή ανισσοροπία, αποτέλεσμα της ρήξης του προστατευτικού φραγμού του ψυχισμού από μία έντονη διέγερση».
Η προσωπικότητα διαμορφώνεται από τις έμφυτες ενορμήσεις και από γεγονότα του περιβάλλοντος στη διάρκεια των πρώτων πέντε ετών της ζωής. Ο Freud υποστηρίζει μάλιστα πως αυτό συμβαίνει μέσα από συγκεκριμένα στάδια ανάπτυξης, που τα ονόμασε ψυχοσεξουαλικά. Αυτά είναι: το στοματικό, το πρωκτικό, το φαλλικό, το λανθάνον, το γενετικό. Η καθήλωση, δηλαδή η εμφάνιση τραύματος σε κάποια από τα παραπάνω στάδια, (η ελλιπής ικανοποίηση των αναγκών) μπορεί να δυσχεραίνει την ομαλή μετάβαση στο επόμενο εξελικτικό στάδιο, και χαρακτηρίζει την προσωπικότητα του ενήλικου ανθρώπου, πχ στοματική προσωπικότητα. Ο άνθρωπος έχει την τάση να αναβιώνει την τραυματική εμπειρία στην ενήλικη ζωή, προκειμένου να τη συνειδητοποιήσει και να την επιλύσει, κάτι που επιτυγχάνεται μόνο με τη ψυχανάλυση (σύμφωνα με τον Freud), που είναι μια μακροχρόνια διαδικασία. Η τραυματική εμπειρία επιλύεται όταν η ασυνείδητη σύγκρουση γίνει συνειδητή, μέσα από την ενημερότητα του ανθρώπου.
Από τους συνεχιστές της θεωρίας του Freud, η κόρη του Anna Freud μελετάει και εξελίσσει τους μηχανισμούς άμυνας του εγώ. Όταν ο άνθρωπος νιώθει ότι απειλείται ή ότι δεν ικανοποιείται κάποια σημαντική του επιθυμία, απωθεί στο ασυνείδητο την αρχική παρόρμηση που δεν αποδέχεται. Οι τρόποι που απεπενδύει από την αρχική παρόρμηση ποικίλουν και συνιστούν τους διάφορους μηχανισμούς, μεταξύ των οποίων είναι: η προβολή (βλέπω στους άλλους αυτό που είμαι, αλλά δεν αποδέχομαι), η ταύτιση, η άρνηση (δεν βλέπω καν αυτό που μου συμβαίνει) και άλλες. Όσο παραμένουν ασυνείδητες οι ενορμήσεις, τόσο πιο πολλούς και αρχέγονους (κατώτερους) μηχανισμούς άμυνας χρησιμοποιεί ο άνθρωπος. Υπάρχουν και οι πιο δημιουργικές άμυνες, όπως είναι το χιούμορ, και η μετουσίωση της τραυματικής εμπειρίας σε δημιουργία και η προσφορά.
Από τους συνεργάτες του Freud, που αποχώρισαν στην πορεία, αναπτύσσοντας της δική τους σχολή ψυχολογίας, είναι ο Carl Jung, εμπνευστής της αναλυτικής ψυχολογίας. Ο Jung εισάγει στη θεωρία του την έννοια του συλλογικού ασυνειδήτου, ως ένα μέρος του νου που είναι κοινό σε όλους. Το συλλογικό ασυνείδητο αποτελείται από αρχέγονες εικόνες ή αρχέτυπα, που κληρονομούμε από τους προγόνους μας και μας επηρεάζουν, όπως συμβαίνει και με το ατομικό ασυνείδητο. Είναι «η περιοχή της ψυχής που είναι άπειρα αρχαιότερη από την προσωπική ζωή του ατόμου. Περιέχει τα αρχέτυπα που είναι κοινά για όλη την ανθρωπότητα.» Είναι οι μνήμες των αρχαίων εμπειριών του ανθρωπίνου είδους, που αναδύονται μέσα από τα όνειρα, τα σύμβολα και τους μύθους. Μια κρίση στη ζωή του ανθρώπου ανοίγει την πύλη προς το συλλογικό ασυνείδητο και φέρνει στην επιφάνεια μια βαθιά αλήθεια κρυμμένη από τη συνείδηση, καθώς το βιώνει σαν μια συγκινησιακή κατάσταση έξω από τον έλεγχό του. Τα ξεχασμένα αρχέτυπα οδηγούν οικογένειες, ομάδες ανθρώπων και λαούς να αναβιώνουν τραυματικά συναισθήματα και να αναπαράγουν τις τραυματικές εμπειρίες, που σε συνειδητό επίπεδο προσπαθούν να αποφύγουν.
Η συμπεριφοριστική προσέγγιση, σε αντίθεση με τη ψυχαναλυτική, εστιάζει στο πως το περιβάλλον και οι καταστάσεις επιδρούν στη συμπεριφορά, αλλά και στο πως το περιβάλλον μπορεί να αλλάξει, ώστε να τροποποιηθεί η συμπεριφορά. Σύμφωνα με τη θεωρία της κοινωνικής μάθησης, ο άνθρωπος συμπεριφέρεται με τρόπο που έχει πιθανότητες να οδηγήσει σε ενίσχυση της συμπεριφοράς (ενίσχυση ή τιμωρία) και οι διαφορετικές μαθησιακές εμπειρίες που αποκτά κανείς καθώς μεγαλώνει, εξηγεί τις ατομικές διαφορές στη συμπεριφορά μεταξύ των ανθρώπων. Όταν το άτομο ανταμείβεται για την ίδιο συμπεριφορά σε διαφορετικές καταστάσεις, τότε η συμπεριφορά εκδηλώνεται και σε άλλα πλαίσια, καθώς δημιουργείται γενίκευση.
Η μελέτη της προσωπικότητας γίνεται στα πλαίσια της μάθησης. Η ψυχοπαθολογία γίνεται αντιληπτή ως μια μαθημένη δυσπροσαρμοστική συμπεριφορά ή μια αποτυχία του ανθρώπου να μάθει την προσαρμοστική συμπεριφορά. Επακόλουθα, οι συμπεριφοριστές μιλούν για τροποποίηση της συμπεριφοράς, αντί για θεραπεία.
Η ανθρωπιστική προσέγγιση εκπροσωπείται κυρίως από τις απόψεις του Carl Rogers και τουAbraham Maslow. Ως μοντέλο για την προσωπικότητα σχετίζεται με τη φαινομενολογική θεωρία, η οποία θέτει το αξίωμα πως κάθε άνθρωπος δημιουργεί την πραγματικότητα του και δεν υπάρχει αντικειμενική αλήθεια ή αιτιοκρατική σχέση στην εξέλιξη του ανθρώπου. Καθένας βιώνει τον κόσμο με έναν μοναδικό και υποκειμενικό τρόπο, μέσα από τις αισθήσεις του και τις ερμηνείες που δίνει για τον εαυτό του και τους άλλους.
Οι τέσσερις βασικές αρχές της Εταιρίας Ανθρωπιστικής Ψυχολογίας είναι: 1)Είναι υποκειμενική η αντίληψη του κάθε ανθρώπου για τον κόσμο, τις αντιλήψεις, την αξία του. 2) Η ανθρώπινη επιλογή, η δημιουργικότητα και η αυτοπραγμάτωση είναι τα κριτήρια της ψυχικής υγείας (όχι ο έλεγχος του εγώ, ή η προσαρμογή στο περιβάλλον), 3) η έρευνα δεν είναι ποτέ ανεξάρτητη των αξιών του ερευνητή και δίδεται σημασία στο νόημα που δίνουν οι άνθρωποι στην εμπειρία τους, ακόμη και αν η ερευνητική αντικειμενικότητα ακολουθεί σε σημασία, και 4) Η αξιοπρέπεια του ανθρώπου είναι μια βασική αξία. Οι άνθρωποι είναι βασικά καλοί.
Σύμφωνα με την ανθρωπιστική ψυχολογία, η συμπεριφορά δεν είναι προϊόν ούτε των ασυνείδητων ενορμήσεων και των ενστίκτων, ούτε των περιβαλλοντικών συνεξαρτήσεων ενίσχυσης. Αντίθετα το ίδιο το άτομο ορίζει τη ζωή του.
Ο Rogers πίστευε πως υπάρχει μια εγγενής δύναμη που κινητοποιεί τον άνθρωπο να εκπληρώσει όλες του τις δυνατότητες, η τάση πραγμάτωσης, η τάση να αναπτυχθεί.
Στη θεωρία του για την προσωπικότητα, ο εαυτός είναι μια έννοια που κατέχει κεντρική θέση. Ο εαυτός (ή πραγματικός εαυτός) αποτελείται από όλες τις ιδέες, αντιλήψεις, αξίες που χαρακτηρίζουν το «εγώ». Ο εαυτός εξελίσσεται αρχικά μέσα από την αναγνώριση των αισθήσεων και την αναγνώριση των εξωτερικών αξιών (των αξιών των άλλων). Μέσα στην πορεία του χρόνου, όσο ωριμάζει γνωστικά, αναπτύσσεται η έννοια του εαυτού, δηλαδή το άτομο διαφοροποιεί πια τον εαυτό του από το περιβάλλον. Όσο αναπτύσσεται ο εαυτός αναπτύσσεται και η ανάγκη για θετική εκτίμηση (συνθήκες αυτοαξίας) και η αυτοπραγμάτωση (με την εγγενή διαδικασία αποτίμησης της αξίας).
Η αντίληψη του ανθρώπου για τον εαυτό επηρεάζουν το πώς βλέπει τον κόσμο και τη συμπεριφορά του. Κάθε εμπειρία της ζωής αξιολογείται σε σχέση με την έννοια του εαυτού. Ο άνθρωπος θέλει να συμπεριφέρεται με τρόπους που να είναι συνεπείς με την εικόνα που έχει για τον ίδιο. Αν η εμπειρία και η έννοια του εαυτού διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό και τα συναισθήματα δεν είναι συνεπή με την εικόνα του εαυτού, τότε μπορεί να απωθηθούν από τη συνείδηση και να εμφανιστεί αμυντική συμπεριφορά (εκλογίκευση, φαντασίωση, προβολή).
Όσο περισσότερες πλευρές των εμπειριών του αρνείται ο άνθρωπος, τόσο μεγαλύτερο είναι το χάσμα μεταξύ του εαυτού και της πραγματικότητας. Υπερτερούν τότε ο πόνος, τα αρνητικά συναισθήματα και οι εμπειρίες της ζωής βιώνονται ως τραυματικές. Κάθε άνθρωπος έχει έναν ιδανικό εαυτό, το είδος ανθρώπου που θα ήθελε να είναι. Όσο πιο κοντά στον ιδανικό εαυτό βρίσκεται ο πραγματικός εαυτός, τόσο ικανοποιημένος και ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος.
Η γνωστική προσέγγιση της προσωπικότητας μελετάει τον τρόπο που ο άνθρωπος επεξεργάζεται τις πληροφορίες για τον εαυτό του και για τον κόσμο. Οι διαφορές της προσωπικότητας προέρχονται από τις διαφορές στον τρόπο που τα άτομα αναπαριστούν νοερά τις πληροφορίες. Οι αναπαράστασεις αυτές λέγονται γνωστικές δομές και είναι οι προσωπικές εννοιολογικές κατασκευές και τα σχήματα.
Για τον George Kelly η νοητική κατασκευή (construct) είναι ένας τρόπος αντίληψης και ερμηνείας των γεγονότων. Για παράδειγμα, το ζεύγος καλό-κακό είναι μια νοητική κατασκευή που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι αναφορικά με τα γεγονότα. Όλες οι νοητικές κατασκευές συνίστανται από ζεύγη αντιθέσεων.
Τρία τουλάχιστον στοιχεία είναι απαραίτητα για το σχηματισμό μιας νοητικής κατασκευής, δύο από τα στοιχεία πρέπει να θεωρούνται παρόμοια, ενώ το τρίτο στοιχείο πρέπει να θεωρείται διαφορετικό από αυτά τα δύο.
Ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύονται τα δύο στοιχεία ως όμοια συνιστά τον πόλο ομοιότητας (similarity pole) της νοητικής κατασκευής και ο τρόπος με τον οποίο αντιπαραβάλλονται με το τρίτο στοιχείο συνιστά τον πόλο αντίθεσης (contrast pole) της νοητικής κατασκευής. Ο G. Kelly τονίζει ότι είναι σημαντικό να συνειδητοποιούμε ότι μια νοητική κατασκευή αποτελείται από μια σύγκριση ομοιότητας αντίθεση. Αυτό συνεπάγεται ότι δεν καταλαβαίνουμε τη φύση μιας νοητικής κατασκευής αν χρησιμοποιεί κανείς μόνο τον πόλο ομοιότητας ή τον πόλο αντίθεσης. Π.χ., δεν ξέρουμε τι σημαίνει η νοητική κατασκευή σεβασμός για ένα άτομο εάν δεν μάθουμε πρώτα τι είδους γεγονότα έχει συμπεριλάβει μέσα σε αυτό και ποια γεγονότα θεωρεί αντίθετα προς αυτό. Και βέβαια, όποια νοητική κατασκευή αποδίδει κανείς στους άλλους ισχύει, δυνάμει, για τον εαυτό του. «Δεν μπορεί κανείς να αποκαλεί τον άλλο, για παράδειγμα, αλήτη, χωρίς αυτή η ιδιότητα να αποτελεί μια διάσταση και της δικής του ζωής». (Χατήρα, 2005)
Το σχήμα είναι μια γνωστική δομή που βοηθάει τον άνθρωπο να εντοπίζει στο περιβάλλον του ποιες πληροφορίες τον ενδιαφέρουν, ποιες να αγνοήσει, πώς να τις δομήσει, να τις ταξινομήσει και να τις επεξεργαστεί. Οι περισσότεροι, για παράδειγμα έχουν αναπτύξει ένα σχήμα της μητέρας. Αν τους ζητηθεί να τη περιγράψουν, μπορούν να το κάνουν με μια ευκολία, γιατί έχουν οργανώσει τις σχετικές πληροφορίες σε μια γνωστική δομή.
Ένα άλλο σχήμα είναι αυτό του εαυτού. Αποτελείται από «γνωστικές γενικεύσεις για τον εαυτό, που προέρχονται από περασμένες εμπειρίες, οι οποίες οργανώνουν και καθοδηγούν την επεξεργασία των πληροφοριών σχετικά με τον εαυτό. Ο πυρήνας του αποτελείται από βασικές πληροφορίες για το άτομο (όνομα, φύλο, εμφάνιση) και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στου σχήματος (προτιμήσεις)
Γενικά, η γνωστική θεωρία υποστηρίζει πως δεν υπάρχει αντικειμενική πραγματικότητα ή απόλυτη αλήθεια. Υπάρχουν προσπάθειες ερμηνείας των γεγονότων με στόχο την κατανόησή τους. Υπάρχουν πάντοτε εναλλακτικές κατασκευές για να διαλέξει κανείς. Ο λόγος που αναπτύσσει ο άνθρωπος συστήματα νοητικών κατασκευών είναι για να μπορεί να προβλέψει τα γεγονότα.
Μετάβαση από το άτομο στις σχέσεις
Το άτομο ήταν στο κέντρο των ψυχολογικών θεωριών και της θεραπευτικής πρακτικής (προσωπικά χαρακτηριστικά, ενδοπροσωπικές συγκρούσεις), μέχρι που άρχισαν να αναδύονται νέες προσεγγίσεις στη ψυχολογία. Η έμφαση μεταφέρεται στις σχέσεις και στις αλληλεπιδράσεις του ατόμου. Η συμπεριφορά του ατόμου είναι αποτέλεσμα των αλληλεπιδράσεων του με άλλες ενότητες του πλαισίου στο οποίο ανήκει το άτομο, όπως και με άλλα πλαίσια.
Πραγματοποιείται, λοιπόν, η μετάβαση από την αναγωγική επιστημολογία, -όπου η γνώση παράγεται μέσα από τη γραμμική σχέση αιτίας- αποτελέσματος και το αντικείμενο εξετάζεται έξω από σχεσιακό του πλαίσιο- προς την επιστημολογία της Nuova Scienza. Στην τελευταία αναγνωρίζεται η αμφίδρομη κυκλικότητα των σχέσεων και η γνώση παράγεται υπό το πρίσμα των σχέσεων αλληλεπίδρασης ανάμεσα στα επιμέρους μέρη.
Η ιστορική αρχή έγινε μέσα από μια σειρά συνεδριών του ιδρύματος Josiah Macy στη Νέα Υόρκη κατά την περίοδο του πολέμου, όπου επιστήμονες από τη μηχανική, τα μαθηματικά και τις κοινωνικές επιστήμες ήρθαν σε επαφή μεταξύ τους και άρχισε να μορφοποιείται ένα σύνολο στάσεων, φιλοσοφιών, απόψεων, διεργασιών και μεθοδολογιών (επιστημονικό πρότυπο), που επηρέασε την επιστήμη της ψυχολογίας. (Goldenberg & Goldenberg, 2000)
Άρχισαν να αναπτύσσεται η συστημική (οικογενειακή) προσέγγιση μέσα από τη Γενική Θεωρία των Συστημάτων του βιολόγου Bertalanffy (1), τη Κυβερνητική του μαθηματικού Wiener (2), τη θεωρία της πληροφορίας του Shannon, τις εξελίξεις στη μηχανική και στην επιστήμη της πληροφορικής. Η αναγωγή στην οικογενειακή ψυχοθεραπεία γίνεται μέσα από τον Bateson (3), ανθρωπολόγο και εθνολόγο, που εφάρμοσε έννοιες των μαθηματικών και της μηχανικής στις κοινωνικές επιστήμες. (Σφήκας, 2002, Goldenberg & Goldenberg, 2000, Παπαδιώτη & Σόφτα-Nall, 2006)
Οι βασικές έννοιες είναι: 1) το σύστημα (ενός ανθρώπου, μιας οικογένειας κα) είναι κάτι παραπάνω από ένα απλό άθροισμα των μερών του., 2) Ένα οποιοδήποτε σύστημα ανταλλάσσει πληροφορίες με τον εξωτερικό κόσμο και παρακινούμενο από την τάση του για εσωτερική σταθερότητα, βρίσκεται σε μια διαρκή αλληλεπίδραση εξισορροπιστικών και ανισορροπιστικών δυνάμεων. Η σταθερότητα αναφέρεται σε όρους δυναμικής ισορροπίας μεταξύ των παραπάνω. Οι πληροφορίες που εισάγονται μπορεί να είναι θετικές ή αρνητικές, δηλαδή να προωθούν την αλλαγή ή αντίστοιχα να την εμποδίζουν. Στην πρώτη περίπτωση η διαδικασία ορίζεται ως θετική ανάδραση/ ανατροφοδότηση και στη δεύτερη ως αρνητική ανάδραση/ ανατροφοδότηση, 3) Η ανθρώπινη επικοινωνία έχει σημαίνοντα ρόλο. Ο άνθρωπος είναι ένα σύστημα που βρίσκεται σε διαρκή αλληλεπίδραση- σε ανταλλαγή ύλης, ενέργειας και πληροφορίας- με το περιβάλλον του, και η συμπεριφορά του μπορεί να γίνει κατανοητή σε αυτό το πλαίσιο σχέσεων.
Η οικογενειακή ψυχοθεραπεία, όπως αναπτύχθηκε σαν ξεχωριστή φιλοσοφία θεραπείας περιλαμβάνει πολλές σχολές σκέψης και συνέχεια εξελίσσεται. Στο σημείο αυτό, αναφερόμαστε επιγραμματικά στη θεωρία τους για τον άνθρωπο, όπως διακρίνεται η επιστημολογία της σε Κυβερνητική Α τάξης και Κυβερνητική Β τάξης.
Σύμφωνα με την Κυβερνητική Α τάξης, που είναι επηρεασμένη από την επιστημολογία του μοντερνισμού, οι σχέσεις είναι κυκλικές (και όχι γραμμικές, δηλαδή σχέσεις αιτίας- αποτελέσματος). Το Α επηρεάζει το Β, και το Β το Α σε μια αμοιβαία σχέση. Η όποια δυσλειτουργία βρίσκεται στη διεργασία της επικοινωνίας ανάμεσα στα μέρη. Σε όποιο σημείο και αν παρέμβει κανείς, επηρεάζει ολόκληρο το σύστημα. Η πραγματικότητα είναι αντικειμενική και παρατηρήσιμη.
Η Κυβερνητική Β τάξης, επηρεάζεται από τα ρεύματα του κονστρουκτιβισμού και του κοινωνικού κονστρουξιονισμού. Οι Maturana και Varela, μελετώντας την αντίληψη, υποστήριξαν ότι δεν είναι δυνατή η αντικειμενική γνώση, καθώς η πραγματικότητα είναι μια κατασκευή που μορφοποιεί η αισθητηριακή αρχιτεκτονική του εγκεφάλου κάθε ανθρώπου. Η αντίληψη δεν αφορά σε μια ακριβή εικονογραφική περιγραφή του κόσμου, που υπάρχει «εκεί έξω», αλλά σε μια άποψη που φιλτράρεται μέσα από τους περιοριστικούς φακούς των υποθέσεων του ατόμου για τον κόσμο και τους ανθρώπους (Goldenberg & Goldenberg, 2002). Επηρεασμένη από τις θεωρίες της Κβαντικής φυσικής, υποστηρίζει πως δεν υπάρχει αντικειμενική γνώση έξω από το υποκείμενο που τη διαμορφώνει. Ακόμη, ο θεραπευτής δεν είναι ένα ξεχωριστό σύστημα σε σχέση με το θεραπευόμενο, αντίθετα δημιουργούν μαζί μια νέα πραγματικότητα, που να είναι περισσότερο λειτουργική. Η θεραπεία δεν αφορά πια στην αναζήτηση της αλήθειας που είναι απαραίτητη για την αλλαγή της οικογένειας, όσο στη διεύρυνση των πιθανών επιλογών που υπάρχουν για ένα διαφορετικό συναίσθημα, ένα άλλο τρόπο σκέψης και ερμηνείας της πραγματικότητας, στην υιοθέτησης μια άλλης στάσης ζωής. Ο κοινωνικός κονστρουξιονισμός ισχυρίζεται πως «η κατασκευή του κόσμου δεν βρίσκεται στο εσωτερικό του νου του παρατηρητή, αλλά στο εσωτερικό των διαφορετικών μορφών σχέσεων» (Σφήκας, 2002). Οι πεποιθήσεις για τον κόσμο και για το τι είναι πραγματικό είναι «κοινωνικές κατασκευές», είναι κοινωνικές επινοήσεις που προκύπτουν και εξελίσσονται μέσα από την κοινωνική αλληλεπίδραση μέσα στο χρόνο (Goldenberg & Goldenberg, 2000), και μέσα από τη γλώσσα, το διάλογο. Από αυτή την επιστημολογία, προκύπτουν οι αφηγηματικές θεραπείες, όπου χτίζεται μέσα από τη θεραπευτική σχέση, μια νέα αφήγηση, μια νέα ιστορία, πιο λειτουργική, πιο ελεύθερη και με λιγότερο πόνο.
Μια σύντομη περιγραφή των αλλαγών της επιστημολογίας, που εγγράφονται στην οικογενειακή θεραπεία, δίδεται περιεκτικά και μεταφορικά από την Lynn Hoffman, στο βιβλίο της «Οικογενειακή Θεραπεία, μια προσωπική ιστορία» (2006, σελ. 311), μέσα από το ανέκδοτο των Τριών Διαιτητών:
«Πρώτος διαιτητής: Σφυρίζω τις φάσεις όπως είναι. (Ρεαλισμός)
Δεύτερος διαιτητής: Σφυρίζω τις φάσεις, όπως τις βλέπω εγώ. (Κονστρουκτιβισμός)
Τρίτος διαιτητής: Οι φάσεις δεν είναι τίποτα μέχρις ότου εγώ (ή εμείς) τις σφυρίξουμε. (Κονστρουξιονισμός)».
«Πρώτος διαιτητής: Σφυρίζω τις φάσεις όπως είναι. (Ρεαλισμός)
Δεύτερος διαιτητής: Σφυρίζω τις φάσεις, όπως τις βλέπω εγώ. (Κονστρουκτιβισμός)
Τρίτος διαιτητής: Οι φάσεις δεν είναι τίποτα μέχρις ότου εγώ (ή εμείς) τις σφυρίξουμε. (Κονστρουξιονισμός)».
Ψυχολογικές θεωρίες και Expansion Therapy
Η expansion method είναι μια δημιουργική σύνθεση εργαλείων, που προέρχονται από διάφορα επιστημονικά πεδία και έχουν αποδειχτεί αποτελεσματικά στην πορεία του χρόνου. Συγκεκριμένα, πρόκειται για μια ανώτερου επιπέδου (ενιαία) θεωρία, που εξηγεί με ολοκληρωμένο τρόπο, το πώς διαμορφώνεται ο άνθρωπος, πως αποκτά περιορισμούς και πως μπορεί να τους επιλύσει. Είναι δηλαδή, μια θεωρία προσωπικότητας.
Το θεωρητικό αξίωμα της expansion method είναι πως: υπάρχει μόνο μια ενέργεια. Οι αισθήσεις μας μεταφράζουν αυτή την ενέργεια στον υλικό μας κόσμο. Κάθε δράση μας δημιουργεί την αυτόματη αντίδραση της ενέργειας πάνω μας. Αυτό που συντονίζει την ύλη είναι τα συναισθήματά μας. Η δόνηση που εκπέμπουμε δημιουργεί το σύμπαν μας, και αυτή τη δόνηση την ορίζουν τα συναισθήματά μας.
Έτσι έχουμε το πεντάπτυχο: Σκέπτομαι, νιώθω, εκπέμπω, δημιουργώ, ερμηνεύω.
Οι σκέψεις δημιουργούν τα συναισθήματα, αυτά εκπέμπονται στην ενέργεια του Σύμπαντος, συντονίζουν την ύλη και την συγκροτούν και μετά έρχεται η λογική και το μυαλό μας να τα ερμηνεύσει.
Ας δούμε ποια στοιχεία εφαρμόζονται στην expansion method από τις ψυχολογικές θεωρίες που αναφέραμε παραπάνω.
-Από τη ψυχαναλυτική θεωρία, είναι οικουμενικά αποδεκτό πως το ασυνείδητο παίζει κεντρικό ρόλο στη ψυχική ζωή του ανθρώπου. Στο ασυνείδητο βρίσκονται αποθηκευμένες οι παρορμήσεις, οι επιθυμίες, οι αναμνήσεις στις οποίες δεν έχουμε πρόσβαση, και που επηρεάζουν τις σκέψεις και τη συμπεριφορά μας. Όσες εμπειρίες κρίνουμε ως απειλητικές τις απωθούμε στο ασυνείδητο μας και επιδρούν στη ζωής μας και μας περιορίζουν, χωρίς να έχουμε επίγνωση για αυτές. Κινητοποιούνται τότε οι μηχανισμοί άμυνας του εγώ, που είναι προσπάθειες συμβιβασμού μεταξύ των απαιτήσεων των ασυνείδητων ενορμήσεων μας (εκείνο) και των περιορισμών της κοινωνίας (Υπερεγώ).
Στην expansion method, οι περιορισμοί της κοινωνίας είναι δικοί μας περιορισμοί, αφού η ενέργεια είναι μία και εμείς τη συντονίζουμε. Όταν κάτι μας είναι συνειδητό, το αναγνωρίζουμε και το διαχειριζόμαστε στη ζωή μας. Όταν δεν είναι όμως, το παρατηρούμε στους άλλους, μέσα από τους μηχανισμούς της άρνησης, της προβολής κα.
Ακόμη, οι πρώτες εμπειρίες της παιδικής ηλικίας είναι πολύ σημαντικές και καθοριστικές για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας στην ενήλικη ζωή στη ψυχική ζωή του ανθρώπου. Στην expansion therapy δίνουμε έμφαση στις πρώτες εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, καθώς πάνω σε αυτές χτίζεται η προσωπικότητα. Οι τραυματικές εμπειρίες του Freud είναι οι περιοριστικές εμπειρίες, που δημιουργούν μοτίβα/ πρότυπα που επαναλαμβάνονται στη ζωή μας. Η συνειδητοποίηση τους ανακουφίζει, προάγει την αποδοχή. Η expansion therapy πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα και τις επιλύει.
Μια σημαντική διαφοροποίηση της expansion therapy από τη ψυχανάλυση, είναι πως η πρώτη επιτυγχάνεται μέσα σε λίγες μόνο μέρες, ενώ η ψυχανάλυση απαιτεί χρόνια με τη βοήθεια κάποιου ειδικού. Ακόμη, ο συμβουλευόμενος εκπαιδεύεται στην expansion therapy και γίνεται μια μορφή αυτοθεραπείας, όπου η παρουσία του συμβούλου μετά από κάποιο σημείο καθίσταται προαιρετική.
Από τη θεωρία του Jung, η έννοια του συλλογικού ασυνειδήτου βρίσκει εφαρμογή στην expansion therapy, καθώς μας δίνει πληροφορίες για τις περιοριστικές εμπειρίες μιας οικογένειας, μιας κοινότητας, ενός λαού και της ανθρωπότητας.
-Από τη συμπεριφοριστική προσέγγιση, κάθε συμπεριφορά είναι προϊόν μάθησης, οπότε όποια συμπεριφορά χρειάζεται να αλλάξει κανείς, μπορεί να τη ξεμάθει και να εκπαιδευτεί σε κάποια άλλη. Στην expansion method ο άνθρωπος εκπαιδεύεται σε έναν τρόπο θέασης τους κόσμου και θεραπείας του εαυτού του. Τα αποτελέσματα από τη μετουσίωση των περιοριστικών συναισθημάτων, λειτουργούν ως ενισχυτές της συμπεριφοράς του ανθρώπου για μια ζωή ελεύθερη από περιορισμούς.
–Από την ανθρωπιστική προσέγγιση, συμφωνούμε πως ο άνθρωπος βιώνει τον κόσμο με έναν μοναδικό και υποκειμενικό τρόπο, και γίνεται απόλυτα σεβαστή η πραγματικότητα του συμβουλευόμενου, χωρίς να μας απασχολεί η αντικειμενική αλήθεια. Ακόμη, ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για τη ζωή που επιλέγει να ζήσει και δεν είναι έρμαιο των ασυνείδητων ενορμήσεων του. Αντίθετα, όταν μετουσιώνει τις περιοριστικές του εμπειρίες, παίρνει πίσω τη δύναμή του, καθώς αποφασίζει να απαλλαγεί από τα εμπόδια που του περιορίζουν τον δρόμο, προς την ανάπτυξη του πλήρους δυναμικού του. Από τις μετουσιωμένες πια εμπειρίες κρατά τη σοφία που έχει αποκτήσει και διαμορφώνει κάθε στιγμή, σε κάθε του επιλογή το μέλλον που θέλει να ζήσει.
Σύμφωνα με την expansion therapy υπάρχουν διαφορετικά επίπεδα συνειδητότητας, που ενυπάρχουν μέσα μας κάθε στιγμή. Τα χαμηλότερα σε δόνηση επίπεδα είναι αυτά που αφορούν το σώμα μας (με τους ηλεκτρομαγνητικούς του περιορισμούς), τις σκέψεις μας, τα συναισθήματα, τη γνώση, με ανώτερα επίπεδα τη σοφία, την αγάπη και άλλα που φτάνουν μέχρι το σημείο όπου όλοι είμαστε ένα.
Τα συναισθήματα μας είναι αυτά που κινούν το σύμπαν μας.
Όλοι οι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα να ζουν ελεύθεροι. Η έννοια της αυτοπραγμάτωσης της ανθρωπιστικής προσέγγισης, λοιπόν, έχει να κάνει με την πορεία προς την ευτυχία. Η κατανόηση, η αποδοχή, η μετουσίωση, η αναγέννηση, η δημιουργία και η ευγνωμοσύνη, στοιχεία της μετουσιωμένης ανθρώπινης εμπειρίας, είναι το βίωμα του ανθρώπου που φτάνει στην αυτοπραγμάτωση.
–Από τη γνωστική προσέγγιση, αντλούμε σημαντικές πληροφορίες για το πώς λειτουργεί ο νους. Είναι ενδιαφέρον πως εμείς οι άνθρωποι σκεφτόμαστε με όρους αντίθεσης (καλό/κακό, αρνητικό/θετικό), οπότε και τείνουμε να χαρακτηρίζουμε τις εμπειρίες της ζωής μας με αυτόν τον τρόπο. Όπως είπαμε και παραπάνω, ο νους είναι ένα από τα επίπεδα συνειδητότητας, κατά την expansion method, που ο ρόλος του είναι να ταξινομεί, να επεξεργάζεται και να οργανώνει την ανθρώπινη εμπειρία. Ακόμη, δεν είναι τα ίδια γεγονότα αλλά η ερμηνεία μας για αυτά που τα καθορίζει. Κατά αυτόν τον τρόπο, μπορεί για παράδειγμα, μια μαμά να απαγορεύει στο μικρό της παιδί να βγει έξω από το σπίτι το μεσημέρι το κατακαλόκαιρο, για να το προστατέψει από τον ήλιο, το μικρό παιδί, όμως, να το βιώνει ως περιορισμό, και να νιώθει απόρριψη, πως η μαμά του δεν το αγαπάει, να νιώθει προδοσία κα.
–Από τη συστημική ψυχοθεραπεία, μια πρώτη ομοιότητα είναι η διεπιστημονική τους προέλευση. Όπως η συστημική (οικογενειακή) ψυχοθεραπεία, έτσι και η expansion method προέρχεται από μια νέα φιλοσοφική θεώρηση του κόσμου και της ανθρώπινης φύσης, παίρνοντας στοιχεία από διάφορα πεδία της επιστημονικής γνώσης και εφαρμόζοντας τα στην υπηρεσία του ανθρώπου.
Η επίδραση των θετικών επιστημών, όπως της Κβαντικής Φυσικής, στη μελέτη των ανθρωπίνων συστημάτων, εξηγεί το πλέγμα των σχέσεων και των αλληλεπιδράσεων το ατόμου με τον κόσμο. Η ιδέα πως ο κόσμος μας είναι μια δική μας κατασκευή, συμφωνεί με το βασικό θεωρητικό αξίωμα της expansion method. Ακόμη, δεν υπάρχει αντικειμενική γνώση έξω από το υποκείμενο που τη διαμορφώνει, και ο παρατηρητής επιδρά στην συμπεριφορά του παρατηρούμενου. Αυξάνεται η έννοια της προσωπικής ευθύνης και ταυτόχρονα μια αλλαγή στη δική μου πραγματικότητα, επιφέρει την αλλαγή ολόκληρου του κόσμου (μου).
Η επικοινωνία και η γλώσσα/ ο διάλογος αναγνωρίζονται ως σημαντικά στοιχεία. Στο παράδειγμα με τη μητέρα και το μικρό παιδί, μπορούν αμοιβαία να εκφράσουν ανοιχτά τα συναισθήματά τους και μια απλή εμπειρία να μη γίνει περιοριστική.
ΠεριεχόμεναΕισαγωγή
Α’ Μέρος
Expansion therapy
Expansion Therapy και Προσωπικότητα
Η έννοια της προσωπικότητας
Ψυχολογικές θεωρίες προσωπικότητας
Μετάβαση από το άτομο στις σχέσεις
Ψυχολογικές θεωρίες και Expansion Therapy
Β’ μέρος (Για το Β” και Γ” Μέρος πατήστε εδώ)
Ερευνητικός Σκοπός- Διαδικασία
Αποτελέσματα
Ερευνητικός Σκοπός- Διαδικασία
Αποτελέσματα
Γ’ Μέρος
Συζήτηση
Επίλογος
Βιβλιογραφία
– Atkinson R., Atkinson Rich., Smith Ed., Bem D., Nolen- Hoeksema S. (2004). Εισαγωγή στην Ψυχολογία του Hilgard. Αθήνα: εκδόσεις Παπαζήση (Δέκατη Τρίτη αμερικάνικη έκδοση).
– Χατήρα Κ. (2005). Θεωρίες Προσωπικότητας και Ατομικές Διαφορές, Πανεπιστημιακές παραδόσεις. Ρέθυμνο: Πανεπιστήμιο Κρήτης
– Lise Bourbeau. (2001). Θεράπευσε τα τραύματά σου …και βρες ποιος είσαι. Αθήνα: Εκδόσεις Διόπτρα-Nichols, M. P. & Schwartz, R. C. (1991). Family Therapy, Concepts and Methods. 2nd ed. Ally and Bacon.
-Hoffman, L. (2006). Οικογενειακή Θεραπεία, μια προσωπική ιστορία. Θεσσαλονίκη: University Studio Press.
-Filipa Laily, European Journal of Social Psychology.
-Goldenberg, I. & Goldenberg, Η. (2005). Οικογενειακή θεραπεία, μια επισκόπηση Αθήνα: Έλλην-Παπαδιώτη, Β., & Σόφτα- Nall, Λ. (2006). Οικογενειακή- συστημική θεραπεία, βασικές προσεγγίσεις, θεωρητικές θέσεις και πρακτική εφαρμογή. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.-Σφήκας, Θ. (2002). Οι Αλλαγές στη Συστημική Επιστημολογία και η Εγγραφή τους στο Πεδίο της Ψυχοθεραπείας. Μετάλογος: 1: 4-14.
– Atkinson R., Atkinson Rich., Smith Ed., Bem D., Nolen- Hoeksema S. (2004). Εισαγωγή στην Ψυχολογία του Hilgard. Αθήνα: εκδόσεις Παπαζήση (Δέκατη Τρίτη αμερικάνικη έκδοση).
– Χατήρα Κ. (2005). Θεωρίες Προσωπικότητας και Ατομικές Διαφορές, Πανεπιστημιακές παραδόσεις. Ρέθυμνο: Πανεπιστήμιο Κρήτης
– Lise Bourbeau. (2001). Θεράπευσε τα τραύματά σου …και βρες ποιος είσαι. Αθήνα: Εκδόσεις Διόπτρα-Nichols, M. P. & Schwartz, R. C. (1991). Family Therapy, Concepts and Methods. 2nd ed. Ally and Bacon.
-Hoffman, L. (2006). Οικογενειακή Θεραπεία, μια προσωπική ιστορία. Θεσσαλονίκη: University Studio Press.
-Filipa Laily, European Journal of Social Psychology.
-Goldenberg, I. & Goldenberg, Η. (2005). Οικογενειακή θεραπεία, μια επισκόπηση Αθήνα: Έλλην-Παπαδιώτη, Β., & Σόφτα- Nall, Λ. (2006). Οικογενειακή- συστημική θεραπεία, βασικές προσεγγίσεις, θεωρητικές θέσεις και πρακτική εφαρμογή. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.-Σφήκας, Θ. (2002). Οι Αλλαγές στη Συστημική Επιστημολογία και η Εγγραφή τους στο Πεδίο της Ψυχοθεραπείας. Μετάλογος: 1: 4-14.
@ngienomikou
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)